W XX wieku, dzięki rozwojowi wojny, technologia wojskowa przeszła ogromne zmiany. Podczas I wojny światowej otwarto nowy sposób walki powietrznej, a włoski Duhei wysunął teoretyczne założenia „panowania w powietrzu”. Podczas II wojny światowej „bóg wojny” z I wojny światowej – artyleria została zastąpiona przez samoloty, a kontrola przestrzeni powietrznej stała się kluczem do zwycięstwa lub porażki.
„Działa wielkokalibrowe” zostały zastąpione przez „latające działa” – urządzenia zdolne do niszczenia wojsk i ciężkiego sprzętu z powietrza, ponosząc niewielkie straty od ognia naziemnego. Jednakże, użycie operacyjne samolotów po II wojnie światowej było ograniczone przez „czynnik ludzki”.
Pochodzenie dronów (Przejście od odrzutowców do dronów)
1. Powody lotnicze narodzin dronów
System lotniczy okazał się najskuteczniejszą, najbardziej zaawansowaną technologicznie i niebezpieczną bronią w historii wojen. Potężne okręty wojenne, z pancerzem o grubości dziesiątek centymetrów, poddawały się sile nalotów, zamieniając betonowe i stalowe fortyfikacje miasta w gruzy; ani flota, ani siły pancerne nie były w stanie oprzeć się presji ofensywy powietrznej – mechaniczne ptaki wydawały się na zawsze zajmować szczyt łańcucha pokarmowego wojskowości.
Dziesięciolecia ewolucji samolotów uczyniły je coraz bardziej wszechstronnymi i... Bardzo drogimi broniami. W latach 50. XX wieku, w erze masowego wprowadzania lotnictwa bojowego napędzanego silnikami odrzutowymi, wojsko zaczęło zdawać sobie sprawę, że najnowsze systemy samolotów załogowych są niezwykle złożone, cenne i drogie, i mogą być wykorzystywane w wielu dziedzinach – wykrywanie, wczesne ostrzeganie, komunikacja, atak – a możliwość utraty tak ważnego zasobu stała się ograniczeniem operacyjnym. Fakt, że używani są ludzcy piloci, dodaje złożoności pracy myśliwców odrzutowych. Już podczas II wojny światowej było jasne, że ludzie są jednym z najsłabszych ogniw w systemie walki powietrznej – ograniczeni swoją biologią, piloci w tamtym czasie nie byli w stanie w pełni wykorzystać potencjału broni lotniczej. Elektronika lotnicza, która rozwijała się po II wojnie światowej, wydawała się znajdować wyjście z tej sytuacji – komputery rekompensowały ograniczenia słabej mocy obliczeniowej ludzkiego mózgu.
Jednocześnie, wielokrotne złożoności technologii odrzutowej wymagają coraz bardziej rygorystycznego, długotrwałego i kosztownego szkolenia zarówno samych pilotów, jak i techników obsługujących samoloty. Doprowadziło to do szokująco wysokich kosztów szkolenia pilotów, nawet tak wysokich, że połączony efekt ceny złota i wagi pilotów obiektywnie napędził ideę budowy dronów w siłach zbrojnych różnych krajów.
2. Wojsko USA jest ojcem dronów
Prototyp drona pojawił się faktycznie bardzo wcześnie, ale nie mógł trafić na pole bitwy. UAV to skrót od „unmanned aircraft” (ang. bezzałogowy statek powietrzny), w warunkach bezzałogowych do wykonywania złożonych zadań lotniczych, można powiedzieć, że jest to „robot powietrzny”.
Podczas I wojny światowej Brytyjczycy po raz pierwszy wysunęli koncepcję bezzałogowych statków powietrznych, ale ze względu na ówczesną technologię sterowania radiowego, mogły one służyć jedynie jako bezzałogowe cele treningowe dla sił obrony przeciwlotniczej i treningu strzeleckiego pilotów.
Podczas II wojny światowej Niemcy i Stany Zjednoczone miały programy bezzałogowych bombowców, ale ze względu na zacofaną ówczesną technologię zdalnego sterowania, projekty te były realizowane w rzeczywistych walkach. Tylko nazistowskie Niemcy dokonały znaczącego przełomu w dziedzinie rakiet, bliskiego krewnego dronów, dzięki rakiecie V2. Ten przodek nowoczesnych pocisków spowodował sensację, zabijając ponad 30 000 ludzi w Wielkiej Brytanii. W dzisiejszej wojnie na Ukrainie, irański dron, który przeprowadził masowy nalot na ukraińskie obiekty energetyczne w październiku, jest rakietą V2 XXI wieku, która pozbawiła 10 milionów Ukraińców prądu zimą. Drony i pociski są nierozerwalnie związane na wiele sposobów, a irańskie drony są szerzej omówione w późniejszym artykule.
Zimna Wojna między Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim po II wojnie światowej była najlepszym katalizatorem dla dronów, a pierwszy krok na długiej drodze nowoczesnych dronów został wykonany przez inżynierów ze Stanów Zjednoczonych Ameryki. Już w latach 50. XX wieku zaczęli opracowywać zdalnie sterowane statki powietrzne, które mogłyby potajemnie i bezpiecznie prowadzić głębokie rozpoznanie strategiczne. Pionierem w tworzeniu takich systemów jest amerykańska firma Ryanair, która ma bogate doświadczenie w rozwoju bezzałogowych samolotów celów.
Przez kilka lat pomysł RPV (remotely piloted aircraft – tak nazywano drony w tamtych odległych czasach) pozostawał bez odpowiedzi w Pentagonie. Jednakże, ulepszenia w systemach radarowych i wywiadu elektronicznego oraz pojawienie się pocisków przeciwlotniczych zaczęły nakładać znaczące ograniczenia na skuteczność załogowych samolotów rozpoznawczych.
1 maja 1960 roku amerykański samolot szpiegowski Lockheed U-2 został zestrzelony nad Związkiem Radzieckim, a jego pilot, Francis Gary Powers, został schwytany. 1 lipca tego samego roku, samolot szpiegowski Boeing RB-47H został zestrzelony podczas misji rozpoznania elektronicznego w przestrzeni międzynarodowej w pobliżu granicy radzieckiej – zginęło czterech członków załogi, a dwóch zostało schwytanych; 27 października 1962 roku radziecki system obrony przeciwlotniczej S-75 zestrzelił U-2 nad Kubą, zabijając pilota. Podczas wojny w Wietnamie, 922 samoloty zostały utracone podczas Operacji Rolling Thunder, nalotu na Wietnam Północny w latach 1965-1968.
Wydarzenia te skłoniły do pogłębienia rozwoju dronów rozpoznawczych, a Dowództwo Strategiczne Sił Powietrznych USA autoryzowało firmę Ryan do opracowania dronów wojskowych.
Ryanair pomyślnie zakończył misję, budując serię dronów rozpoznawczych do prowadzenia misji rozpoznawczych od Kuby po Wietnam. Dron opracowany przez Stany Zjednoczone w tamtym czasie to Ryan Model 147 Lightning Bug (Firefly, znany również jako Firebee), kompleks lotniczy, który zademonstrował ogromny potencjał dronów podczas wojny w Wietnamie.
Firefly prowadził rozpoznanie fotograficzne w strefie operacyjnej obrony przeciwlotniczej Wietnamu, zwabiał myśliwce MiG w zasadzki, działał jako wabik do otwierania i badania radzieckich systemów pocisków przeciwlotniczych, a także służył jako platforma walki elektronicznej i wywiadu elektronicznego. Sukces był imponujący: podczas wojny amerykańskie drony przeprowadziły prawie 3500 lotów, tracąc zaledwie 4 procent misji.
Aby uprościć i zmniejszyć koszty projektowania, Firefly nie miały możliwości samodzielnego startu – były wystrzeliwane przez samolot-nosiciel DC-130. Lądowanie odbywało się w bardzo prymitywny sposób, za pomocą spadochronów, prędkość drona była zmniejszana, a następnie za pomocą specjalnych urządzeń był on przechwytywany przez helikopter w locie.
Na podstawie wyników z Wietnamu, Ryan zaproponował Siłom Powietrznym programy dronów bojowych i samodzielnego lotu dronów, ale było już za późno. Niestety, porażka w wojnie w Wietnamie i późniejszy kryzys w Siłach Zbrojnych USA położyły kres programowi rozwoju dronów przez wojsko amerykańskie. Ale cenna lekcja z Wietnamu nie została zapomniana – pomimo swojej nieśmiałości i niepewności, drony ruszyły w przyszłość. Izrael, walczący sojusznik Stanów Zjednoczonych na Bliskim Wschodzie w tamtym czasie, dostrzegł ogromny potencjał operacyjny Firefly i natychmiast wprowadził oryginalne amerykańskie UAV.
3. Izraelskie drony zrobiły furorę na wojnie na Bliskim Wschodzie w 1982 roku
Stany Zjednoczone Ameryki były pionierem w tworzeniu pierwszych masowo produkowanych prymitywnych dronów, ale nowoczesne drony wyłoniły się po drugiej stronie globu – w Izraelu. Dziś jesteśmy przyzwyczajeni do myślenia o tym kraju jako o jednym z głównych światowych dostawców zaawansowanej technologii wojskowej, ale w latach 60. i 70. XX wieku wszystko było inaczej. Izrael to kraj, który walczy lub przygotowuje się do wojny niemal bez przerwy, z niezwykle ograniczonymi zasobami i ograniczonym wsparciem zewnętrznym.
Jednocześnie arabscy przeciwnicy państwa żydowskiego mieli szeroki dostęp do radzieckiej technologii wojskowej, w tym zaawansowanych rozwiązań w dziedzinie warstwowej obrony przeciwlotniczej, takich jak radzieckie pociski Sam. Izrael stanął przed tym samym problemem, co wcześniej Stany Zjednoczone – załogowe samoloty nie były w stanie dostarczyć niezbędnych danych wywiadowczych w obliczu potężnych środków przeciwdziałania przeciwlotniczego.
Początkowo Izraelczycy próbowali powtórzyć amerykańskie doświadczenia, kupując niewielką partię 12 Firefly z Waszyngtonu – drony zostały z powodzeniem wykorzystane podczas wojny Jom Kippur w 1973 roku jako rozpoznanie operacyjne i wabik dla arabskiej obrony przeciwlotniczej, ale ich dalsze wprowadzenie do izraelskich sił powietrznych było mało prawdopodobne. Stany Zjednoczone nie zezwoliły na zakup dużych ilości dronów, obawiając się, że Związek Radziecki zdobędzie informacje o „Firefly”, podczas gdy Izrael doskonale wiedział, że drony są materiałami eksploatacyjnymi i potrzebuje dużych zapasów.
Jednocześnie własne zdolności produkcyjne kraju były wówczas zbyt słabe, na przykład do powtórzenia konstrukcji Firefly potrzebny był odpowiedni silnik odrzutowy, a samo urządzenie miało wiele specyficznych funkcji (wykorzystanie samolotu-nosiciela do startu). Lądowanie Firefly wymagało helikoptera, który przechwytywał drona za pomocą spadochronu ze specjalnym urządzeniem, oba przy znacznych kosztach.
Pod kierunkiem rozważania ekonomii i praktyczności, Izraelczycy zaczęli projektować lżejsze modele UAV z silnikami tłokowymi, które stały się głównym trendem rozwoju UAV w ciągu następnych kilku dekad. Ograniczone zasoby kraju okazały się błogosławieństwem. Tłokowe UAV, znacznie mniejsze od odrzutowych, mogły być budowane w dużych ilościach, nie tylko do rozpoznania, ale także do komunikacji taktycznej. Ponadto, z punktu widzenia rozpoznania radarowego i kontroli komunikacji, zmniejszona prędkość sprzętu miała pozytywny wpływ na ich ukrycie – na przykład, radary radzieckie w większości przypadków w ogóle nie były w stanie wykryć małych izraelskich UAV – całkowicie ignorowany cel dla nich.
Na początku lat 80. XX wieku było jasne, że drony są najważniejszym elementem ofensywy powietrznej. Przełom w radzieckim stylu warstwowej obrony przeciwlotniczej można było osiągnąć tylko przy zaangażowaniu dużej liczby UAV, albo do rozpoznania, albo do odwrócenia uwagi i ujawnienia lokalizacji systemów pocisków przeciwlotniczych.
W momencie pojawienia się, izraelskie drony nie wywołały żadnej fali. Były nawet pokazywane na międzynarodowych targach zbrojeniowych i nie robiły dużego wrażenia w kontekście samolotów odrzutowych, a tym bardziej myśliwców trzeciej generacji wchodzących w swój szczytowy okres, a potencjał dronów tłokowych stał się jasny dopiero po walce.
Podczas wojny na Bliskim Wschodzie w 1982 roku, Izrael po raz pierwszy na dużą skalę użył dronów w Operacji Pokój dla Galilei. Dokładniej, wydarzenia bitwy w Dolinie Bekaa były bardzo dramatyczne, podczas których izraelskie siły powietrzne, w połączeniu ze sprzętem elektronicznym i rozpoznaniem dronowym, były w stanie ujawnić lokalizację 19 radzieckich dywizji pocisków przeciwlotniczych w Syrii. Drony były używane zarówno do prowokowania syryjskich jednostek rakietowych do oddania strzału (które następnie były atakowane przez załogowe samoloty z pociskami antyradarowymi), jak i do korygowania ostrzału artyleryjskiego na pozycje syryjskiej obrony przeciwlotniczej. Jest to pierwsza na dużą skalę operacja z udziałem współpracy człowiek-maszyna i drona.
„Jako jeden z twórców systemu obrony przeciwlotniczej, zostałem wysłany do strefy wojny z zespołem ekspertów, aby ustalić przyczynę awarii” – wspomina Grigorij Pawłowicz Jaszkin, radziecki doradca w Syrii – „Decyzja o ustaleniu prawdziwej przyczyny ciężkich strat syryjskiego systemu obrony przeciwlotniczej była informacją o locie jakiegoś małego samolotu w ich pozycji”. Początkowo nie miały one znaczenia, a operator na Wzgórzach Golan na swoim monitorze telewizyjnym widział całą sytuację w rejonie drona......
„Izraelskie UAV stworzyły baterię wsparcia elektronicznego. Grupa, w skład której wchodziły drony rozpoznawcze, przeleciała nad pozycją systemu obrony przeciwlotniczej SAM-6 i dostarczyła obrazy telewizyjne na żywo do dowództwa. Po otrzymaniu takich informacji wizualnych, izraelskie dowództwo podjęło bezbłędną decyzję o przeprowadzeniu nalotu rakietowego. Ponadto, drony te były również zagłuszane, a one wykryły częstotliwość pracy radaru i sprzętu naprowadzającego syryjskiego systemu rakietowego. Co więcej, odgrywały rolę „wabików”, powodując, że syryjskie systemy obrony przeciwlotniczej oddawały strzały, ujawniając swoją lokalizację, a izraelskie myśliwce, które znajdowały informacje o lokalizacji, atakowały...”
- Z artykułu generała Goriego Pawłowicza Jaszkin, głównego doradcy wojskowego Sił Zbrojnych Syrii, Gerry, „Walczymy w Syrii, nie tylko jako doradcy.”
Sukces drona był oszałamiający – jedna z najgęstszych stref obrony przeciwlotniczej na świecie została przełamana w ciągu kilku dni przy minimalnych stratach dla izraelskich samolotów. W tej operacji jedynymi ofiarami radziecko-syryjskiej obrony przeciwlotniczej były drony. Czym koncepcyjnie jest dron?
Jak czytelnicy mogli już zrozumieć, bezzałogowe statki powietrzne wydają się być substytutem systemów załogowych do wykonywania najbardziej złożonych i niebezpiecznych zadań. Koncepcyjnie, drony nie wnoszą nic fundamentalnie nowego do nauki wojskowej – w rzeczywistości są to nowe ucieleśnienia starych idei: samoloty rozpoznawcze, platformy rakietowe, amunicja autonomiczna, samoloty zwiadowcze... Ale drony mogłyby ponownie zapewnić nauce wojskowej „tanie materiały eksploatacyjne lotnicze”, tysiące latających urządzeń rozpoznawczych, które można wykorzystać i stracić. Wraz z rozwojem mikroelektroniki wojskowej, jasne jest, że UAV faktycznie działają jako „dodatkowe ogniwo” w systemie lotniczym – trend, który dotyczy nie tylko wszystkich poziomów rozpoznania lotniczego, ale także bezpośredniego wsparcia ogniowego dla wojsk.
Kiedy drony pojawiły się na scenie w latach 80. XX wieku, nie stało się to przypadkiem. Ze względu na niski koszt i asymetryczną rolę taktyczną, stały się nowym ulubieńcem w dziedzinie broni lotniczej, która szybko rozmnożyła się do obecnych czasów.
Perspektywy zastosowania UAV w wojnie
Podsumowując, wojsko USA jest pionierem w wojnie dronowej, z powodzeniem wykorzystując najbardziej prymitywne bezzałogowe statki powietrzne w Wietnamie w latach 60. XX wieku, które były przeciwko radzieckiemu systemowi obrony przeciwlotniczej Sam, który pojawił się w Wietnamie, z tymi dronami jako przynętą, pozwalając siłom rakiet Sam ujawnić swoje cele, a następnie amerykańskie myśliwce niszczyły te siły rakietowe, otwierając bezpieczne przejście dla masowych bombardowań.
Drony zostały pierwotnie stworzone do szpiegowania i lokalizowania przeciwnych systemów obrony przeciwlotniczej, a Izrael kreatywnie doprowadził tę taktykę do kulminacji. W Piątej Wojnie na Bliskim Wschodzie w 1982 roku, Izrael wprowadził do Doliny Bekaa nowo opracowany bezzałogowy system powietrzny zdolny do samodzielnego lotu, podczas gdy Syria była wyposażona w nowy system obrony przeciwlotniczej Sam, który był zapleczem zimnej wojny amerykańsko-radzieckiej. Rezultatem było zdecydowane zwycięstwo Izraela, zniszczenie bazy rakiet Sam dowodzonej przez radzieckich doradców i wyeliminowanie projektu obrony przeciwlotniczej, na który Syria wydała ponad 2 miliardy dolarów przez ponad dekadę. Następnie Izrael zdobył panowanie w powietrzu, z powodzeniem najechał na Liban i wygrał piątą wojnę na Bliskim Wschodzie. Widać, że drony zawsze były kluczowym narzędziem taktycznym do zdobycia przewagi w powietrzu.
W latach 80. XX wieku wojsko USA kontynuowało komunikację z izraelskim przemysłem wojskowym, a po uzyskaniu dużej ilości kluczowych danych przetestowanych w walce, kontynuowało rozwój własnej rodziny UAV, która posiada cztery wcześniej wprowadzone kategorie taktyczne UAV. W dwóch wojnach w Iraku i 20-letniej wojnie w Afganistanie, rodzina dronów wojska USA przeszła brutalny chrzest bojowy, posiadając tym samym hierarchiczne, dalekosiężne, wielkoskalowe, całodobowe zdolności bojowe. Można to zobaczyć na przykładzie ataku drona wojska USA na Solejmaniego w Iranie w 2020 roku.
Chociaż drony są gwiazdą wojen o niskiej intensywności, to właśnie wojny na dużą skalę i długoterminowe testują ich prawdziwą skuteczność taktyczną. Wojna na Ukrainie w 2022 roku dostarczyła takiego pola bitwy, a podczas dziewięciu miesięcy intensywnych walk, Rosja i Ukraina szeroko wykorzystywały różne UAV, które ewoluowały z funkcji rozpoznawczych i pozycjonujących do różnych trybów ataku powietrze-ziemia.
Wojska są niezwykle tajne w kwestii wykorzystania dronów w wojnie. W tym artykule użyliśmy jedynie fragmentów danych z otwartych źródeł, aby opisać przybliżony zarys prawdy, tak aby czytelnicy mogli zrozumieć asymetryczne funkcje taktyczne UAV w wojnie. W 2022 roku ukraińska gazeta „Ekonomiczna Prawda” podzieliła się historią walki dronów, z elementami przesady, ale proces jest bardzo realny i żywy. Wyobraźmy sobie: W środku wsi znajduje się szkoła, w której stacjonuje 50 ukraińskich żołnierzy, otoczonych przez elitarne rosyjskie wojska powietrznodesantowe z czołgami i pojazdami opancerzonymi. Kilka prób oczyszczenia oblężenia przez armię ukraińską zakończyło się niepowodzeniem, a do wsi nie można było już wejść. Z pomocą przyszły ukraińskie jednostki rozpoznania dronowego. Kilku ukraińskich żołnierzy użyło przeciwpancernych pocisków wystrzelonych z dronów, aby trafić kilka rosyjskich czołgów i pojazdów opancerzonych, osłaniając pozostałych ukraińskich żołnierzy przed okrążeniem pod osłoną artylerii.
W tej operacji wojskowej, ukraińska artyleria osiąga pewną celność ostrzału artyleryjskiego dzięki rozpoznaniu i pozycjonowaniu dronowemu, zwłaszcza gdy naprzeciwko stoi 7. Gwardyjska Dywizja Komandosów Powietrznodesantowych – ulubiona, wysoko wyszkolona jednostka Putina, wraz z najemnikami „Wagnera” i dużą ilością sprzętu wojskowego. Wcześniej Ukraina używała dronów do zrzucania baterii pocisków przeciwpancernych NLAW na zrujnowany dom we wsi. Przykryli materacem, aby sprzęt się nie zepsuł. Zrzucili również sprzęt łączności bezprzewodowej. Bitwa była niewielka, 50 mężczyzn przez tydzień. Z całą mocą ukraińskich czołgów, artylerii samobieżnej i moździerzy, nie mogli ich uratować.
Ale wyszło ukraińskie „rozpoznanie lotnicze”, i w ciągu dwóch nocy piechota pokonała rosyjskie czołgi za pomocą NALW, wraz z różnymi systemami obrony przeciwlotniczej krótkiego zasięgu i transporterami opancerzonymi. Pod kierownictwem drona, ukraińska artyleria precyzyjnie wybiła lukę, a 50 żołnierzy przebiło się przez oblężenie. Z tej małej historii widać, że gęstość konfrontacji UAV w wojnie na Ukrainie jest dość wysoka, na przykład zatopienie rosyjskiego okrętu Floty Czarnomorskiej Moskwa jest związane z dronami, a ukraiński UAV po raz pierwszy trafił rosyjski helikopter Mi8 w bitwie o Wyspę Węży. W miarę przedłużania się wojny, konfrontacja dronowa będzie się nasilać.
--DOSTAWCA ROZWIĄZAŃ DRONOWYCH--
MYUAV® TECHNOLOGIES CO.,LTD.
Numer podatkowy: 91320118MA275YW43M Numer rejestru prawnego: 320125000443821
Dodaj:Nr 89, Ulica Pingliang, Dzielnica Jianye, Nankin, Chiny 210019
T:+86 25 6952 1609 W:en.myMYUAV.com.cn
[Uwaga] MYUAV™ jest producentem produktów obronnych i podlega zarządzaniu bezpieczeństwem przez agencję państwową.
